Voeding met veel creatine: bronnen, porties en de echte cijfers

Vlees en vis zijn de belangrijkste voedingsbronnen van creatine (Kreider 2017; Brosnan 2016). Ze dragen nuttig bij aan je gewone inname, maar een gewone maaltijd is niet hetzelfde als een schepje creatine monohydraat (Harris 1992).

Door Creatine Today · 8 wetenschappelijke bronnen · Redactioneel beleid (English)

Belangrijkste punten

Welke voeding bevat van nature creatine?

Creatine zit opgeslagen in spieren, dus voeding die uit dierlijk spierweefsel bestaat, is de enige bron die echt iets toevoegt (Kreider 2017). Gemeten waarden voor rauw rundvlees en rauwe kip liggen dicht bij elkaar, op ongeveer 4 g creatine per kilo (Harris 1997). Een labvergelijking van rauw vlees van negen diersoorten liet zien dat het gehalte aan creatine plus creatinine nauwelijks verschilde tussen rund, kalf, varken, lam, kip en de meeste andere soorten (Gibis 2015). Planten leveren geen creatine (Brosnan 2016).

VoedingsmiddelGangbare portieCreatine (ongeveer)
Geelvintonijn150 gongeveer 1,0 g (Marsh 1990)
Rundvlees150 g, rauwongeveer 0,6–0,7 g (Harris 1997; Harris 1992)
Kip150 g, rauwongeveer 0,6 g (Harris 1997)
Varkens- en lamsvlees150 g, rauwvergelijkbaar met rundvlees, lam iets lager (Gibis 2015; Purchas 2004)
Tong en vergelijkbare witvis150 gongeveer 0,4 g (Marsh 1990)

Dit zijn handige richtwaarden, geen gegevens van een voedingsetiket. De waarden hierboven zijn omgerekend uit gepubliceerde labmetingen. Het creatinegehalte verschilt tussen spieren en tussen dieren, en bereiding kan veranderen hoeveel er in het eten overblijft (Purchas 2004). De praktische les blijft gelijk: voeding levert creatine, maar portiegrootte en wat je kiest om te eten tellen zwaarder dan één zogenaamd exact getal.

Kun je met voeding aan een supplementdosis komen?

Voor de meeste mensen niet op een handige manier. Een dagelijkse dosis van 3–5 g creatine monohydraat is klein omdat het geconcentreerd is. Eén dosis van 5 g bevat ongeveer evenveel creatine als 1,1 kg verse, rauwe biefstuk (Harris 1992), en een review van de ISSN uit 2021 komt voor vlees uit op ongeveer 0,7 g per portie van 6 ounce (ongeveer 170 g) (Antonio 2021). Om die hoeveelheid alleen uit gegaard eten te halen, zou je meestal elke dag een heel grote hoeveelheid vlees of vis moeten eten, met de bijbehorende calorieën en kosten.

Dat maakt voeding geen slechte keuze. Een eetpatroon met dierlijke producten levert al creatine en veel andere voedingsstoffen; een normaal gemengd eetpatroon levert ongeveer 1–2 g creatine per dag (Kreider 2017). Het betekent alleen dat voeding en een supplement verschillende vragen beantwoorden: het ene is gewone voeding, het andere een vaste, afgemeten manier om de creatinevoorraad in je spieren te verhogen.

Gaat creatine kapot bij het koken?

Hitte, vochtverlies en kookvocht kunnen het gemeten creatinegehalte veranderen. In één onderzoek daalde het creatinegehalte van lamsvlees flink door langzaam garen, terwijl creatinine, het afbraakproduct, ongeveer verviervoudigde (Purchas 2004). Dat is een van de redenen waarom tabellen elkaar tegenspreken. Het is geen reden om halfrauw of rauw vlees of vis te gaan eten. Bereid je eten veilig, eet de maaltijden die je lekker vindt en kunt betalen, en probeer je eetpatroon niet af te stemmen op een cijfer achter de komma in een creatinetabel.

Wat moet je in de praktijk doen?

Eet je vlees of vis, zie dat dan als een normale bijdrage uit je voeding. Wil je uitkomen op de hoeveelheid die als supplement goed is onderzocht, dan is creatine monohydraat de eenvoudigste weg. In beide gevallen telt vooral dat je het consequent doet. Onze gids over de dagelijkse dosis legt de gebruikelijke onderhoudsaanpak van 3–5 g uit, en het moment doet er minder toe dan regelmatige inname.

Bronnen

  1. Harris RC, Lowe JA, Warnes K, Orme CE (1997). The concentration of creatine in meat, offal and commercial dog food. Research in Veterinary Science, 62(1):58–62. doi:10.1016/s0034-5288(97)90181-8 · PubMed
  2. Harris RC, Söderlund K, Hultman E (1992). Elevation of creatine in resting and exercised muscle of normal subjects by creatine supplementation. Clinical Science, 83(3):367–374. doi:10.1042/cs0830367 · PubMed
  3. Marsh NL, Iwaoka WT, Mower HF (1990). Formation of mutagens during the frying of Hawaiian fish: correlation with creatine and creatinine content. Mutation Research, 242(3):181–186. doi:10.1016/0165-1218(90)90083-e · PubMed
  4. Purchas RW, Rutherfurd SM, Pearce PD, Vather R, Wilkinson BH (2004). Concentrations in beef and lamb of taurine, carnosine, coenzyme Q10, and creatine. Meat Science, 66(3):629–637. doi:10.1016/S0309-1740(03)00181-5 · PubMed
  5. Gibis M, Weiss J (2015). Impact of precursors creatine, creatinine, and glucose on the formation of heterocyclic aromatic amines in grilled patties of various animal species. Journal of Food Science, 80(11):C2430–C2439. doi:10.1111/1750-3841.13090 · PubMed
  6. Kreider RB, Kalman DS, Antonio J, et al. (2017). International Society of Sports Nutrition position stand: safety and efficacy of creatine supplementation in exercise, sport, and medicine. Journal of the International Society of Sports Nutrition, 14:18. doi:10.1186/s12970-017-0173-z · PubMed
  7. Antonio J, Candow DG, Forbes SC, et al. (2021). Common questions and misconceptions about creatine supplementation: what does the scientific evidence really show? Journal of the International Society of Sports Nutrition, 18(1):13. doi:10.1186/s12970-021-00412-w · PubMed
  8. Brosnan ME, Brosnan JT (2016). The role of dietary creatine. Amino Acids, 48(8):1785–1791. doi:10.1007/s00726-016-2188-1 · PubMed

Veelgestelde vragen

Welke voeding bevat de meeste creatine?
Rood vlees en vis zijn de rijkste alledaagse bronnen. In labmetingen hoorde geelvintonijn bij de hoogste, met ongeveer 0,65 g per 100 g, terwijl rauw rundvlees en rauwe kip ongeveer 0,4 g per 100 g bevatten. Het exacte gehalte varieert, dus een bandbreedte is eerlijker dan één vast getal.
Kan ik 5 gram creatine uit voeding halen?
In principe wel, maar daar is meestal een heel grote hoeveelheid vlees of vis voor nodig. Een normale portie levert doorgaans maar een deel van een supplementdosis van 3–5 g.
Zit er creatine in eieren of zuivel?
Eieren en zuivel zijn vergeleken met vlees en vis geen noemenswaardige bron van creatine. Creatine zit geconcentreerd in dierlijk spierweefsel.
Moet ik rauw vlees eten om meer creatine binnen te krijgen?
Nee. Doe geen concessies aan voedselveiligheid om creatine in je eten te behouden. Bereid je eten veilig; wil je een afgemeten hoeveelheid als supplement, dan is creatine monohydraat de voorspelbaardere optie.
Startscherm van Creatine Today met de dagreeks en de inname van vandaag

Innemen is makkelijk. Onthouden is het lastige deel.

Creatine Today is een gratis creatinetracker voor iPhone en Android. Eén herinnering per dag en een zichtbare reeks maken dag 40 net zo makkelijk als dag 1.

Download in de App StoreOntdek het op Google Play

Gratis te downloaden. Pro is optioneel.