Voeding met veel creatine: bronnen, porties en de echte cijfers
Vlees en vis zijn de belangrijkste voedingsbronnen van creatine (Kreider 2017; Brosnan 2016). Ze dragen nuttig bij aan je gewone inname, maar een gewone maaltijd is niet hetzelfde als een schepje creatine monohydraat (Harris 1992).
Door Creatine Today · 8 wetenschappelijke bronnen · Redactioneel beleid (English)
Belangrijkste punten
- Creatine komt van nature bijna alleen voor in dierlijke voeding, vooral in spierweefsel zoals vis en rood vlees (Brosnan 2016; Kreider 2017).
- De waarden verschillen per diersoort, stuk vlees, bewaring en bereiding. Werk dus met bandbreedtes en zie een voedingstabel niet als exact (Purchas 2004; Harris 1997).
- Een normale portie vlees of vis levert meestal maar een deel van de 3–5 g per dag die in onderzoek naar supplementen vaak wordt gebruikt (Harris 1997; Kreider 2017).
- Eet je eten niet rauw om meer creatine binnen te krijgen. Voedselveiligheid en een gevarieerd eetpatroon zijn belangrijker dan een beetje creatine uit je voeding behouden.
Welke voeding bevat van nature creatine?
Creatine zit opgeslagen in spieren, dus voeding die uit dierlijk spierweefsel bestaat, is de enige bron die echt iets toevoegt (Kreider 2017). Gemeten waarden voor rauw rundvlees en rauwe kip liggen dicht bij elkaar, op ongeveer 4 g creatine per kilo (Harris 1997). Een labvergelijking van rauw vlees van negen diersoorten liet zien dat het gehalte aan creatine plus creatinine nauwelijks verschilde tussen rund, kalf, varken, lam, kip en de meeste andere soorten (Gibis 2015). Planten leveren geen creatine (Brosnan 2016).
| Voedingsmiddel | Gangbare portie | Creatine (ongeveer) |
|---|---|---|
| Geelvintonijn | 150 g | ongeveer 1,0 g (Marsh 1990) |
| Rundvlees | 150 g, rauw | ongeveer 0,6–0,7 g (Harris 1997; Harris 1992) |
| Kip | 150 g, rauw | ongeveer 0,6 g (Harris 1997) |
| Varkens- en lamsvlees | 150 g, rauw | vergelijkbaar met rundvlees, lam iets lager (Gibis 2015; Purchas 2004) |
| Tong en vergelijkbare witvis | 150 g | ongeveer 0,4 g (Marsh 1990) |
Dit zijn handige richtwaarden, geen gegevens van een voedingsetiket. De waarden hierboven zijn omgerekend uit gepubliceerde labmetingen. Het creatinegehalte verschilt tussen spieren en tussen dieren, en bereiding kan veranderen hoeveel er in het eten overblijft (Purchas 2004). De praktische les blijft gelijk: voeding levert creatine, maar portiegrootte en wat je kiest om te eten tellen zwaarder dan één zogenaamd exact getal.
Kun je met voeding aan een supplementdosis komen?
Voor de meeste mensen niet op een handige manier. Een dagelijkse dosis van 3–5 g creatine monohydraat is klein omdat het geconcentreerd is. Eén dosis van 5 g bevat ongeveer evenveel creatine als 1,1 kg verse, rauwe biefstuk (Harris 1992), en een review van de ISSN uit 2021 komt voor vlees uit op ongeveer 0,7 g per portie van 6 ounce (ongeveer 170 g) (Antonio 2021). Om die hoeveelheid alleen uit gegaard eten te halen, zou je meestal elke dag een heel grote hoeveelheid vlees of vis moeten eten, met de bijbehorende calorieën en kosten.
Dat maakt voeding geen slechte keuze. Een eetpatroon met dierlijke producten levert al creatine en veel andere voedingsstoffen; een normaal gemengd eetpatroon levert ongeveer 1–2 g creatine per dag (Kreider 2017). Het betekent alleen dat voeding en een supplement verschillende vragen beantwoorden: het ene is gewone voeding, het andere een vaste, afgemeten manier om de creatinevoorraad in je spieren te verhogen.
Gaat creatine kapot bij het koken?
Hitte, vochtverlies en kookvocht kunnen het gemeten creatinegehalte veranderen. In één onderzoek daalde het creatinegehalte van lamsvlees flink door langzaam garen, terwijl creatinine, het afbraakproduct, ongeveer verviervoudigde (Purchas 2004). Dat is een van de redenen waarom tabellen elkaar tegenspreken. Het is geen reden om halfrauw of rauw vlees of vis te gaan eten. Bereid je eten veilig, eet de maaltijden die je lekker vindt en kunt betalen, en probeer je eetpatroon niet af te stemmen op een cijfer achter de komma in een creatinetabel.
Wat moet je in de praktijk doen?
Eet je vlees of vis, zie dat dan als een normale bijdrage uit je voeding. Wil je uitkomen op de hoeveelheid die als supplement goed is onderzocht, dan is creatine monohydraat de eenvoudigste weg. In beide gevallen telt vooral dat je het consequent doet. Onze gids over de dagelijkse dosis legt de gebruikelijke onderhoudsaanpak van 3–5 g uit, en het moment doet er minder toe dan regelmatige inname.
Bronnen
- Harris RC, Lowe JA, Warnes K, Orme CE (1997). The concentration of creatine in meat, offal and commercial dog food. Research in Veterinary Science, 62(1):58–62. doi:10.1016/s0034-5288(97)90181-8 · PubMed
- Harris RC, Söderlund K, Hultman E (1992). Elevation of creatine in resting and exercised muscle of normal subjects by creatine supplementation. Clinical Science, 83(3):367–374. doi:10.1042/cs0830367 · PubMed
- Marsh NL, Iwaoka WT, Mower HF (1990). Formation of mutagens during the frying of Hawaiian fish: correlation with creatine and creatinine content. Mutation Research, 242(3):181–186. doi:10.1016/0165-1218(90)90083-e · PubMed
- Purchas RW, Rutherfurd SM, Pearce PD, Vather R, Wilkinson BH (2004). Concentrations in beef and lamb of taurine, carnosine, coenzyme Q10, and creatine. Meat Science, 66(3):629–637. doi:10.1016/S0309-1740(03)00181-5 · PubMed
- Gibis M, Weiss J (2015). Impact of precursors creatine, creatinine, and glucose on the formation of heterocyclic aromatic amines in grilled patties of various animal species. Journal of Food Science, 80(11):C2430–C2439. doi:10.1111/1750-3841.13090 · PubMed
- Kreider RB, Kalman DS, Antonio J, et al. (2017). International Society of Sports Nutrition position stand: safety and efficacy of creatine supplementation in exercise, sport, and medicine. Journal of the International Society of Sports Nutrition, 14:18. doi:10.1186/s12970-017-0173-z · PubMed
- Antonio J, Candow DG, Forbes SC, et al. (2021). Common questions and misconceptions about creatine supplementation: what does the scientific evidence really show? Journal of the International Society of Sports Nutrition, 18(1):13. doi:10.1186/s12970-021-00412-w · PubMed
- Brosnan ME, Brosnan JT (2016). The role of dietary creatine. Amino Acids, 48(8):1785–1791. doi:10.1007/s00726-016-2188-1 · PubMed